Psychoanalyse
Een psychoanalyse, psychotherapie en gesprekstherapie
Wat is het verschil?
Ikzelf maak in mijn praktijk een onderscheid tussen psychotherapie en psychoanalyse. Welke van de twee voor jou van toepassing zijn is afhankelijk van jouw vraag, lijden en verlangen. Een psychoanalyse (zie onder) is niet voor eenieder geschikt of gewenst of je hebt er geen verlangen naar. Met welke van de twee we van start gaan is dus van jou afhankelijk. Beiden starten wel met verkennende gesprekken om te kijken of we een behandeling of psychoanalyse kunnen starten.
Het onderscheidt is in de praktijk niet strikt. Soms kunnen de psychotherapeutische gesprekken voortgaan naar een analyse.
Psychotherapie en gesprekstherapie
Psychotherapie is een parapluterm voor behandelingen gericht op psychische klachten. Sinds kort is dit wettelijk verankerd en kan niet zomaar wie psychotherapeutische behandelingen aanbieden. Zo mogen klinisch psychologen, huisartsen, orthopedagogen, psychiaters psychotherapie aanbieden.
Onder de term valt een waaier van behandelingen en wat men noemt "therapeutische kaders en stromingen". Deze stromingen en kaders verschillen nogal in hoe men kijkt naar psychische symptomen en de mens. Deze kijk heeft dan op zijn beurt invloed op hoe men psychische klachten behandelt.
Bij mij kan je in die zin terecht voor psychotherapeutische gesprekstherapie. Dat zal dus een behandeling zijn dit er op gericht is om een (of meerdere) psychische klachten te behandelen via gesprekken. Dat zal dan in eerste plaats gaan om te beginnen spreken en te luisteren naar je klacht. Het kunnen bespreken van klachten en beluisterd worden door iemand die jou geen oplossingen, raad of tips opdringt, kan vaak al voldoende zijn voor iemand om verder te kunnen gaan. Het kan zijn dat je gedurende een bepaalde periode iemand nodig hebt die er gewoon is om te spreken en je door een moeilijk moment in je leven kan helpen. Soms is het nodig om verder te werken en de klacht dieper te behandelen. Daaruit zal vaak voortvloeien dat je tot de conclusie komt dat het nodig is om een aantal zaken te veranderen in je leven. Hoewel ik niet bepaal wat er moet veranderen, is het wel mijn taak om jou in deze ondervraging en verandering te ondersteunen. Verder betekent dit dat het niet de bedoeling is dat ik jou oefeningen of concrete tips geef om met de klacht om te gaan. Deze behandeling bestaat niet uit het geven van een oplossing. Het bestaat uit het zoeken van een eigen manier om met je moeilijkheid om te gaan.
Psychoanalyse
Een psychoanalyse is niet hetzelfde als psychotherapie. Het is een specifieke manier van spreken met een ander. De psychoanalyse, reeds meer dan 100 jaar oud, ontstond bij Freud omwille van de noodzaak om psychisch lijden en lichamelijke symptomen te behandelen. In het begin werd deze behandeling benoemd als de "spreek kuur". Het spreken in een psychoanalyse is radicaal anders en gebeurt via de vrije associatie (zie onder).
Een psychoanalyse is in strikte zin geen psychotherapie. Het beoogt niet direct om iemand te genezen. Hoewel deze vorm van spreken diepgaande effecten heeft die psychotherapeutisch kunnen benoemd worden.
Toch is het een behandeling voor een lijden, maar een lijden dat verder gaat dan een psychische klacht of symptoom. Het beoogt iets van jou als mens te beluisteren en te bevragen voorbij het specifieke lijden dat je in een klacht of symptoom ondervindt. Het vraagt van jou een wens om te spreken over het lijden dat je voelt en dit te willen begrijpen. Je moet ergens voelen dat het niet voldoende is om enkel je klacht te genezen.
Het stelt de vraag naar wat jouw lijden over jou en je positie in deze wereld te zeggen heeft zonder te moraliseren of te normaliseren. Daarom gaat het over ethiek.
Een psychoanalyse is dan ook anders in vorm. We zullen elkaar dan ook frequenter spreken dan een doorsnee psychotherapie, vaak meerdere keren per week.